Eksperiment pokazao da samo nedelju dana izloženosti politički ostrašćenom sadržaju može da proizvede efekat jednak tri godine prirodne političke polarizacije

Digitalno okruženje u kojem živimo više nije samo mesto razmene informacija, već prostor u kojem se oblikuje javno mišljenje, identitet i politički stav. Nova studija koju su sproveli istraživači sa četiri vodeća američka univerziteta (Stanford, Johns Hopkins, University of Washington i Northeastern University) pokazuje da društvene mreže imaju mnogo veću moć nad ljudskim stavovima nego što većina korisnika pretpostavlja.

Istraživanje je sprovedeno tokom predsedničkih izbora u SAD 2024. godine i obuhvatilo je više od 1.000 ispitanika. Učesnici su bili izloženi izmenjenom feedu platforme X (bivši Tviter) – jednoj grupi algoritam je servirao više politički agresivnog sadržaja, dok je drugoj smanjena vidljivost takvih objava.

Rezultati su bili izuzetno jasni: u samo sedam dana došlo je do emocionalnog udaljavanja među politički suprotnim grupama u meri koja bi inače nastala tokom tri godine prirodnog društvenog procesa.

Kako je izgledao eksperiment i šta nam zapravo govori

Istraživači su pomoću eksternog algoritamskog dodatka analizirali i modifikovali „Za vas“ niz objava (feed) korisnika. Male promene bile su gotovo neprimetne – učesnici nisu osetili da im je sadržaj filtriran drugačije nego ranije. Međutim, samo nakon jedne sedmice posmatrane su jasne posledice: izraženiji bes i neprijateljstvo prema političkim protivnicima, jačanje negativnih emocija pre racionalnog neslaganja, nestanak tolerantnog „prostora u sredini“.

Ovaj efekat se naziva afektivna polarizacija – ljudi ne samo da se ne slažu u mišljenju, već počinju da emocionalno mrze drugu stranu.

Drugim rečima – algoritam može da utiče na emociju pre nego što utiče na mišljenje, a emocija zatim postaje temelj za formiranje stava.

Kada je niz objava (feed) smireniji, i društvo je smirenije

Najvažnije otkriće nije samo to da ekstremni sadržaj povećava polarizaciju – studija je pokazala i suprotan smer:

Smanjenje politički agresivnih objava – dovelo je do primetnog smanjenja tenzija i jačanja poverenja među učesnicima.