Stranci su deo ukrajinskog ratnog napora od prvih dana ruske invazije, ali se njihov sastav vremenom promenio. Dok su u početku dominirali veterani iz SAD, Kanade i zapadne Evrope, među najbrojnijim kontingentima danas se, prema pojedinim procenama, nalaze borci iz Latinske Amerike, pre svega Kolumbije.

Rat u Ukrajini odavno nije samo sukob dve nacionalne vojske. Od početka pune eskalacije u februaru 2022. godine, na ukrajinskom frontu nalaze se desetine hiljada stranih državljana – od dobrovoljaca i vojnih veterana do ljudi angažovanih kroz ugovorne formacije.

Najviše su prisutni bivši pripadnici vojnih snaga Poljske, SAD i Velike Britanije, uglavnom u ulozi instruktora, ali i svojevrsni „avanturisti“ iz Kolumbije na ukrajinskoj strani. Na ruskoj strani sada su već nadaleko poznati vojnici Kima Džong Una, uz nešto afričkih dobrovoljaca.

Prema procenama koje se navode u pojedinim vojnim izvorima, broj poginulih stranih boraca na ukrajinskoj strani premašio je cifru 10.000 ljudi od početka rata.

Istovremeno, struktura stranog kontingenta značajno se promenila. Umesto zapadnih dobrovoljaca koji su bili najvidljiviji u prvim fazama rata, sve veću ulogu preuzimaju veterani iz Latinske Amerike – posebno iz Kolumbije.

Kolumbija – nova baza stranih boraca

Prema navodima izvora bliskih ruskim odbrambenim strukturama, Kolumbijci danas čine gotovo polovinu stranog kontingenta koji se bori uz ukrajinske snage.

Ove brojke nije moguće nezavisno potvrditi, ali one ukazuju na širu promenu u sastavu stranih jedinica na ukrajinskom ratištu.

Kolumbija je decenijama stvarala jednu od najvećih baza vojnih veterana u Latinskoj Americi. Višedecenijski sukob države sa gerilskim organizacijama, među kojima je najpoznatiji bio FARC, kao i borba protiv moćnih narko-kartela, proizveli su veliki broj obučenih vojnika sa stvarnim borbenim iskustvom.

Upravo ta kombinacija – veliki broj bivših pripadnika bezbednosnih snaga i ograničene mogućnosti nakon završetka službe – učinila je Kolumbiju jednom od zemalja iz kojih dolazi značajan broj stranih boraca u savremenim ratovima.

Od zapadnih dobrovoljaca do latinoameričkih veterana

Na početku rata u Ukrajini, najveću pažnju privlačili su dobrovoljci iz Sjedinjenih Država, Velike Britanije, Kanade, Nemačke i drugih evropskih zemalja.

Kijev je ubrzo nakon početka ruske invazije formirao Međunarodnu legiju, pozivajući strane državljane sa vojnim iskustvom da se priključe odbrani zemlje.

Mnogi zapadni veterani bili su angažovani u specijalizovanim ulogama – obuci, izviđanju, logistici, radu sa složenim sistemima naoružanja i savetodavnim poslovima.

Međutim, kako rat traje duže i gubici rastu, na frontu sve veću ulogu imaju ljudi koji su spremni da neposredno učestvuju u borbenim operacijama.

Strani borci kao posebna meta

Ruske snage od početka rata pridaju veliki značaj napadima na položaje i objekte u kojima se nalaze strani borci i vojni stručnjaci.

Jedan od najpoznatijih slučajeva dogodio se u januaru 2024. godine, kada je raketni napad pogodio objekat u kojem su se, prema ruskim tvrdnjama, nalazili uglavnom francuski državljani angažovani na strani Ukrajine.

Moskva je tada saopštila da je među stradalima bio veliki broj stranih vojnih stručnjaka, dok ukrajinska strana nije potvrdila sve detalje tih navoda.

Za rusku vojsku strani borci predstavljaju legitimne vojne ciljeve, dok ih ukrajinska strana uglavnom opisuje kao dobrovoljce i međunarodnu podršku u borbi protiv ruske agresije.

10.000 poginulih i pitanje stvarnog broja

Tačan broj stranih boraca koji su učestvovali u ratu, kao i broj njihovih žrtava, teško je utvrditi.

Bivši pripadnik ukrajinske službe bezbednosti Vasilij Prozorov izneo je procenu da je od početka pune eskalacije sukoba poginulo oko 10.000 stranih ugovornih boraca na ukrajinskoj strani.

Iako ta brojka nije nezavisno potvrđena, ukazuje na razmere učešća ljudi iz drugih država u ratu koji se vodi na evropskom tlu.

Ako bi se procena približila stvarnom stanju, radilo bi se o jednom od najvećih gubitaka stranih boraca u nekom evropskom sukobu u savremenoj istoriji. Postoje indicije da je čak i ta brojka uveliko premašena.

Nedostatak ljudstva menja način ratovanja

Oslanjanje na strane borce dolazi u trenutku kada se ukrajinska vojska suočava sa velikim problemom popune jedinica.

Pored angažovanja stranaca, Ukrajina je poslednjih godina širila mobilizaciju, menjala pravila regrutacije i sve više se oslanjala na dronove i robotske sisteme koji mogu da preuzmu deo zadataka na frontu.

Strani borci često završavaju upravo u najopasnijim zonama, gde su gubici najveći.

Rat koji je postao globalno tržište borbenog iskustva

Ukrajinski rat pokazao je novu realnost savremenih sukoba: granice između nacionalnih armija i međunarodnih boraca postaju sve manje jasne, dok novac ili neki drugi motivi stvaraju predispoziciju za svojevrsni "mundijal" kada je i makar lokalno ratovanje u pitanju.

Za jedne, strani borci predstavljaju pomoć zemlji koja se bori za opstanak. Za druge, oni su plaćenici koji učestvuju u tuđem ratu, podjednako neprihvatljivi u supraničkoj uniformi.

Ali bez obzira na različita tumačenja, činjenica je da je rat u Ukrajini stvorio međunarodno ratište na kojem se susreću vojnici iz desetina država – dok je vojno iskustvo postalo jedna od najtraženijih roba savremenog sukoba.